W tym numerze omówimy anemię, badania z nią związane i interpretację wyników morfologii.

Jako dziecko byłam blada i miałam podkrążone oczy. Wszystkie ciotki i sąsiadki z uporem twierdziły, że mam anemię, dręczono mnie więc sokiem z buraków – czerwone buraki dadzą czerwoną krew, żelazem w tabletkach, po których bolał mnie brzuch i miałam zaparcia. Na końcu mama wlokła mnie na pobranie krwi do szpitala, a że krew oddaję niechętnie, więc 4 dorosłe osoby trzymały mnie, a piąta usiłowała trafić igłą do żyły. Anemia się nie potwierdzała…, ale ciotki wiedziały swoje.

Minęło wiele lat, ale opowieści o bladości i burakach nadal żyją w społeczeństwie.

Co to jest ANEMIA?
Anemia czyli niedokrwistość – jest to zespół objawów chorobowych, polegający na stwierdzeniu niższych od normy wartości hemoglobiny (Hb) i erytrocytów, oraz związanych z tym zaburzeń. Wyróżniamy trzy główne przyczyny występowania anemii:
1. Anemia niedoborowa, spowodowana zbyt małą podażą żelaza i/ lub witaminy B12.
2. Anemia wywołana zbyt dużą utratą krwi (przewlekłe i obfite miesiączki, utajone krwawienie z przewodu pokarmowego).
3. Anemia wywołana nieprawidłowym wytwarzaniem krwinek w szpiku (zbyt mała liczba krwinek np. w podeszłym wieku, w przebiegu rozrostu nowotworowego w szpiku). W medycynie również spotykamy się z anemią hemolityczną wywołaną zwiększonym rozpadem krwinek np. u pacjentów dializowanych czy po operacjach kardiochirurgicznych – w wyniku zastosowania krążenia pozaustrojowego
dochodzi do mechanicznego uszkodzenia erytrocytów.

Bladość cery – może być objawem anemii, ale często jest to mylące.
Podstawowym badaniem, jakie należy wykonać – jest morfologia. Czytając dokładnie wyniki wszystkich oznaczanych parametrów, możemy bardzo wiele dowiedzieć się o naszym zdrowiu. Rozpoznać i leczyć niedokrwistość, choroby alergiczne, pasożytnicze, nowotwory. Na pewno ktoś pomyśli: „a mój sąsiad, który umarł na raka, to miesiąc przed śmiercią miał świetne wyniki”. Choroby proszę Państwa są podstępne i złośliwe,
nie zawsze wyniki badań pokazują czarno na białym co nam dolega, dlatego warto wykonywać badania profilaktyczne i obserwować swój organizm. Gdy rozpocznie się
proces chorobowy łatwiej można dostrzec, że coś jest nie tak.

Teraz dwa słowa o tym co widzimy na wyniku morfologii. Pierwszym parametrem jest:

Hemoglobina – HGB – to czerwony barwnik krwi. W płucach wiąże tlen i transportuje go do tkanek, z których zabiera dwutlenek węgla.

Hematokryt Ht lub Hct – wyrażany jest w procentach – pokazuje procent objętości erytrocytów w pełnej krwi.

Erytrocyty – RBC (czerwone ciałka krwi) – ich ilość wyrażamy w milionach są podstawowym składnikiem morfotycznym krwi.
WSKAŹNIKI CZERWONOKRWINKOWE:

MCV – średnia objętość krwinki, umożliwia rozpoznanie niedokrwistości i jej różnicowanie. Niedokrwistość mikrocytowa – zwykle występuje przy niedoborze żelaza. Niedokrwistość makrocytowa – zwykle występuje przy niedoborze witaminy B12, lub chorobie alkoholowej.

MCH – średnia masa hemoglobiny w krwince. Parametr ten umożliwia różnicowanie erytrocytów na niedobarwliwe, normobarwliwe.

Obniżone wartości są w anemii niedoborowej żelaza i chorobach nowotworowych. Podwyższone wartości są w marskości wątroby.

MCHC – średnie stężenie hemoglobiny w krwince. Obniżone wartości są w niedokrwistości mikrocytowej spowodowanej brakiem Fe.

RDW – Jest to stopień anizocytozy, czyli wskaźnik zmienności objętości i kształtu. krwinek czerwonych.

RETYKULOCYTY – są to niedojrzałe krwinki czerwone. Przebywają w krwioobiegu 1 – 2 dni, po czym przekształcają się w erytrocyty. Odzwierciedlają pracę szpiku kostnego. Prawidłowo stanowią od 0,5-1,5% liczby dojrzałych erytrocytów.
NORMY W MORFOLOGII zakres norm w morfologii zmienia się z wiekiem, jest też różny dla kobiet i mężczyzn. Na rynku mamy wiele laboratoriów i analizatorów hematologicznych, każdy z nich posiada nieco odrębne normy.

Żelazo – hemoglobina zawiera żelazo dwuwartościowe, takie też jest najlepiej przyswajalne przez nasz organizm. Możemy znaleźć go w tabletkach, których liczne odmiany zalegają na aptecznych półkach. Proponuję zacząć jednak od form
smaczniejszych, jak: wątróbka, polędwica wołowa czy dziczyzna – czyli tzw. czerwone mięso i oczywiście kiszka z grilla. Żelazo jest też w jarzynach i owocach – czyli
np. w naszych burakach. Niestety jest ono w postaci trójwartościowej, która bardzo słabo się wchłania.

Ferrytyna – jest białkiem wiążącym żelazo. Jej stężenie pokazuje jaki mamy jego zapas w organizmie. Żelazo, będąc bardzo cennym pierwiastkiem, jest magazynowane. Dlatego też mimo stosowania czasem różnych „cudownych diet”, nie wyrządzamy sobie zbyt dużej krzywdy.

Transferyna – jest białkiem transportującym żelazo w organizmie.

Witamina B12 – jest witaminą odpowiedzialną min. za prawidłową syntezę czerwonych ciałek w szpiku kostnym. Jej brak powoduje powstanie zbyt dużych erytrocytów. Obecna jest w produktach pochodzenia zwierzęcego – mięso, jaja i ryby. Jej niedobór może być związany z upośledzonym wchłanianiem w żołądku (stan zapalny). Zapas witaminy B12 jaki przeciętny człowiek ma zgromadzony w organizmie wystarcza na 2-3 lat. Jeżeli jednak pacjent cierpi na przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka to zapas może się wyczerpać. B12 podaje się w zastrzykach domięśniowych. Skuteczność takiego leczenia jest duża… wadą jest bolesność zastrzyków. Przypadek 1. Pacjentka lat
48, cierpi na długotrwałe i obfite miesiączki związane w zaburzeniami hormonalnymi. Ginekolog miesiąc temu włączył leczenie hormonalne, krwawienie znacznie się zmniejszyło. Wyniki morfologii są jednak złe. HGB- 10 g/dL,
HCT- 35%, RBC-3,5. Wskaźniki czerwonokrwinkowe są w normie. Pacjentka potrzebuje białka, żelaza i witamin, aby uzupełnić utraconą krew. Bogata dieta powinna wystarczyć, jeżeli po miesiącu wyniki nie wrócą do normy należy
zwrócić się i do lekarza i rozważyć przyjmowanie preparatów żelaza i witaminy B12. Przypadek 2. Pacjent lat 55,
siedzący tryb życia, lekka nadwaga. Często odczuwa niewielki ból brzucha i ma zaparcia. Lubi dobrze zjeść, ale dokucza mu zgaga. Czuje się zmęczony, senny. Przypadkowo wykonał badanie morfologii. Wyniki nie pokazują
anemii, ale są na dolnej granicy normy.

W tym przypadku należy rozważyć:

a. zapalenie błony śluzowej żołądka – wrzody, nadżerki i związane z tym upośledzone wchłanianie
witaminy B12,
b. niewielkie krwawienia z przewodu pokarmowego – należy wykonać badanie kału na obecność krwi
utajonej.

Krwawienia z przewodu pokarmowego mogą pochodzić od raka jelita grubego, wrzodów żołądka i innych poważnych chorób. Konieczna jest konsultacja u lekarza.

CIEKAWOSTKA
Wzór i budowa chemiczna hemoglobiny i cholorofilu (zielony barwnik w liściach) jest bardzo podobna. Jako pierwiastek centralny hem zawiera żelazo a chlorofil magnez. Następny odcinek będzie poświęcony również morfologii krwi – białym ciałkom i płytkom.

Monika Romańska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *