Najmniejszy słowiański naród

akson_2016_07_luzyczanie_02Granica na Odrze i Nysie Łużyckiej symbolicznie oddziela krąg kultury słowiańskiej od kręgu kultury germańskiej. Jednak mało kto wie, że tereny zaraz za tą granicą zamieszkuje najmniejszy słowiański naród, który posiada swoją własną kulturę, historię i język – Łużyczanie.

Historia Łużyczan sięga aż VI wieku. W średniowieczu znajdowali się pod czeskim, węgierskim, polskim i niemieckim panowaniem. Zaskakujący jest jednak fakt, że nigdy nie udało im się stworzyć własnego państwa. Jako mniejszość zostali uznani dopiero przez rząd Republiki Weimarskiej w 1919 roku, a następnie po zakończeniu II Wojny Światowej – przez rząd NRD. Polityka NRD nie wpłynęła jednak pozytywnie na rozwój kultury łużyckiej. Z powodzeniem, krok po kroku prężnie rozwijającą się kulturę łużycką zamieniano w folklor.

akson_2016_07_luzyczanie_01W Niemczech żyje obecnie około 60 000 Łużyczan. Z tego jedynie 20 000 osób posługuje się językami łużyckimi – 12-15 000 osób mówi w języku górnołużyckim, natomiast jedynie 5-6 000 w języku dolnołużyckim. Oba języki należą do rodziny języków zachodniosłowiańskich – tej samej, do której należą język polski, kaszubski, czeski i słowacki, dlatego już na pierwszy rzut oka można zgadnąć, co oznacza górnołużycki „čłowjek”,
czy „dźeń”.

akson_2016_07_luzyczanie_03Warto zaznaczyć, że większość użytkowników języków łużyckich jest w podeszłym wieku, a oba języki łużyckie są zagrożone wyginięciem. Jako, że języki łużyckie są usankcjonowanymi językami mniejszości na terenie Niemiec, ich nauka odbywa się obecnie w 25 szkołach podstawowych na terenie Łużyc oraz w kilku innych szkołach wyższego stopnia. Wśród Łużyczan panuje dość duże zróżnicowanie językowe – oprócz dwóch głównych języków – dolnołużyckiego i górnołużyckiego, występują również dialekty pośrednie. Zaskakujący może być fakt, że często do komunikacji między sobą zmuszeni są używać języka niemieckiego. Nie jest to jednak jedyny aspekt, który negatywnie wpływa na integrację Łużyczan. Łużyczanie żyją na terenie dwóch landów – Saksonii oraz Brandenburgii oraz wyznają dwa odłamy chrześcijaństwa – Dolnołużyczanie są protestantami, natomiast Górnołużyczanie są w głównej mierze katolikami. To właśnie dla nich, Papież Jan Paweł II dwa razy do roku wygłaszał swoje orędzie w języku górnołużyckim. Największą organizacją mającą na celu zachowanie oraz popularyzację języków łużyckich jest centrum językowe WITAJ. Założone w 2001 roku stara się dotrzeć do jak największego grona młodych ludzi tworząc materiały do nauki języka oraz organizując rodzaju kursy zarówno dla Łużyczan, jak i osób spoza tego kręgu kulturowego.

Michał Chabiński

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *