Karaimi w Trokach

Jadąc pewnej zimowej niedzieli w stronę Suwałk, a dalej w stronę granicy polsko – litewskiej (Budzisko – Kalwarija) spodziewałem się spotkać bratnie dusze z byłej Rzeczpospolitej Obojga Narodów, zjeść cepeliny i kiszkę ziemniaczaną, posłuchać melodyjnego nadbałtyckiego języka i zobaczyć kilka miast z Wilnem na czele. Jechałem do miasta Siauliai (Szawle) na północnym zachodzie Litwy, na zaproszenie miejscowej uczelni. Po spełnieniu zawodowych obowiązków zamierzałem zwiedzić Litwę, tę znaną i tę nieodkrytą przez tak zwanego przeciętnego turystę. Zima była sroga jak spojrzenie niemieckiej sztangistki, a mróz rozsadzał bezlitośnie pozostawione tu i ówdzie butelki po piwie Svyturys. W piątym dniu mojej wyprawy do bratniego kraju wyruszyłem w podroż do Wilna przez Troki (Trakai) – miasto w obwodzie wileńskim, będące stolicą Litwy do XIV wieku. Obowiązkowo zwiedziłem majestatyczny zamek na wyspie, którego ceglany budulec odznaczał się mocno czerwienią na tle białego jeziora skutego lodem i pokrytego śniegową kołdrą, po którym spacerowali zakochani, drwiąc sobie bezczelnie z drzemiącego pod nimi niebezpieczeństwa w postaci lodowatej toni.

Moją szczególną uwagę zwróciły jednak stojące wzdłuż głównej ulicy (Karaimskiej) domy zwrócone szczytami do szosy. Domy są drewniane, pomalowane na różnorodne barwy, a szczyt każdego z domostw posiada trzy okna: jedno dla Karaima, drugie dla Boga, a trzecie dla księcia Witolda za to, że sprowadził Karaimów na te tereny.

Karaimów sprowadził z Krymu do Wielkiego Księstwa Litewskiego Książę Witold w XIV wieku jako ochronę swojej świty, zamku na wyspie i naturalnie samego siebie. Może dziwić fakt, że książę wybrał na swoich osobistych ochroniarzy ludzi obcych z dalekich terenów, lecz należy pamiętać, że lud ten cechowała rzadka w tamtych czasach uczciwość i niczym nieskrępowane poświęcenie się sprawie. Litewscy Karaimi zostali prawnie zorganizowani w 1441 roku, kiedy to na podstawie tzw. prawa magdebusrkiego ratyfikowanego przez Kazimierza Jagiellończyka, otrzymali prawo do samorządu.

Dziś Karaimi to największa mniejszość narodowa w Trokach. Mają swój samorząd, organizują się w różnorakie towarzystwa, prowadzą działalność turystyczną i mają swoją świątynię. Karaimi to wyznawcy karaimizmu – religii, która na przełomie VII i VIII wieku wyłoniła się z judaizmu,a ich świątynią jest kinesa, stojąca również przy ulicy Karaimskiej w centrum Trok. Na całym świecie jest ich zaledwie kilka tysięcy, z czego w Europie ok. 1600.

Będąc w Trokach warto choć na chwilę oderwać wzrok od zamku na wodzie i zerknąć na kolorowe karaimskie domy, pochylając się na moment nad historią i kulturą tej mało znanej grupy etnicznej i religijnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *