• Zapraszamy

Benedykt Dybowski


Polski przyrodnik, podróżnik, odkrywca i lekarz. Urodził się w rodzinie szlacheckiej herbu Nałęcz 30 kwietnia 1833 roku w Adamarynie koło Mińska, jako jedno z sześciorga dzieci Jana Dybowskiego i Salomei Przysieckiej. Już od wczesnego dzieciństwa wykazywał duże zainteresowanie przyrodą. Początkowo lekcji udzielało mu zarówno starsze rodzeństwo jak i korepetytor. Po zdaniu matury w 1853 roku, zaczął studia medyczne oraz nauk przyrodniczych na Uniwersytecie Medycznym w Dorparcie (Estonia).

W 1857 został relegowany z uczelni, co przyczyniło się do podjęcia nauki we Wrocławiu, która trwała do 1858 roku, a następnie w Berlinie gdzie obok medycyny studiował paleontologie oraz biologię. W 1860 na podstawie pracy nad determinacją płci u pszczół uzyskał tytuł doktora. Zainspirowany dziełem Darwina dotyczącym pochodzenia gatunków, wydał swoją pracę na temat zadychry, drobnego skorupiaka, którego odkrył. Rok później wrócił na Uniwersytet w Dorparcie by przedstawić pracę doktorską na temat ryb karpiowatych Inflant, która sprawiła, że uzyskał opinię wybitnego badacza.

Wydarzenia polityczne miały ogromny wpływ na wychowanego w patriotycznej rodzinie Dybowskiego. Udział w manifestacji w Katedrze Wileńskiej, przekreśliła jego szansę na objęcie katedry zoologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, a dodatkowo była powodem aresztowania i krótkiego więzienia. W roku 1862 Benedykt Dybowski został powołany na stanowisko adiunkta do Szkoły Głównej w Warszawie, jednak jego praca nie trwała długo, ponieważ brał czynny udział w powstaniu styczniowym jako komisarz Rządu Narodowego na Litwie i Białorusi. W marcu 1864 roku został aresztowany i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, a następnie został skazany na śmierć przez powieszenie. Życie Benedykta zostało jednak uratowane przez wstawiennictwo niemieckich zoologów, a karę zmniejszono do 12 lat zesłania na Syberię.

Rozpoczęło to najpłodniejszy etap w życiu Dybowskiego. Nie załamawszy się zsyłką wertuje publikacje na temat jeziora Bajkał – według rosyjskich naukowców z bardzo ubogą fauną. Dybowski już wtedy miał odmienne zdanie na ten temat, jednak swoje badania mógł rozpocząć dopiero cztery lata później, w 1868 roku. Wraz ze współpracownikiem, (również zesłańcem) Wiktorem Godlewskim rozpoczął żmudne badania fauny i flory jeziora, które były utrudnione brakiem sprzętu badawczego oraz mrozem dochodzącym do -40 stopni. Badania Dybowskiego pozwoliło na poznanie kilkudziesięciu nowych zwierząt, m in. skorupiaków, ryb, mięczaków i gąbek słodkowodnych. Część zbiorów Dybowski i Godlewski opracowywali samodzielnie, część była wysyłana do Berlina, Lwowa i Krakowa, gdzie badali je sławni przyrodnicy.

Uczony nie ograniczał się do badania tylko Bajkału. Badał również ptaki i ssaki, za co otrzymał Złoty Medal Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu. W swoich podróżach był niestrudzony- zbadał kraj Amurski, Nadmorski, Ussuryjski, Zabajkale, Mongolię i jezioro Chanka.
W 1876 roku, dzięki staraniom Towarzystwa Geograficznego i Akademii w Petersburgu, Dybowski uzyskał pozwolenie na powrót do kraju, gdzie jednak nie zagrzał długo miejsca, ponieważ dzięki poparciu przyjaciół otrzymał stanowisko lekarza okręgowego w Pietropawłowsku na Kamczatce.
Dybowski na Kamczatce oprócz badań prowadził również działalność charytatywną, zakładał szpitale, zwalczał epidemie, sprowadzał europejskie warzywa oraz zwierzęta. Z pomocą innych oraz przy użyciu własnych funduszy sprowadził kozy, konie, króliki oraz renifery, którymi obdarował tubylców. Jego działania znacznie poprawiły sytuację wna tamtejszych terenach oraz ograniczyło problem głodu.

W 1884 po powrocie z Kamczatki, Dybowski objął katedrę zoologii na uniwersytecie Lwowskim. Nawet po przejściu na emeryturę w 1906 roku pracował i publikował kolejne prace naukowe.. W swoich planach miał jeszcze jedną wyprawę nad Bajkał, jednak została ona odwołana ze względu na wybuch I wojny światowej.

Benedykt Dybowski umarł 30 stycznia 1930 roku we Lwowie i został pochowany na „górce powstańców styczniowych” na Cmentarzu Łyczakowskim. Jest uważany za pioniera w dziedzinie limnologii, czyli nauki zajmującej się badaniem zbiorników wodnych.

Olga Kaszuba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Poniżej obszaru tresci