Dyktatura kontra demokracja – wojna światów

Dyktatura słowo pochodzące od łacińskiego dictare–dyktować, oznaczające narzucanie komuś swojej woli, również siłowe, a także formę ubezwłasnowolnienia i sprawowania władzy lub kontroli siłą, za zgodą, lub wbrew woli osoby poddanej dyktatowi. Sama definicja brzmi dość jednoznacznie pejoratywnie i narzuca najgorsze skojarzenia z historii ludzkości. Dyktaturą były wszak rządy wszystkich wielkich tyranów w naszych dziejach i zawsze kończyły się one milionami unicestwionych ludzkich istnień, krzywdą niewinnych a w najlepszym razie wieloletnim uciskiem i wyzyskiem całych narodów. Te pierwsze skojarzenia dotyczą zarówno czasów bardzo odległych jak choćby cywilizacje starożytnego Egiptu i dyktatura faraonów, dyktatura rzymskich cesarzy, potem całe dynastie królewskie i cesarskie zasiadające na tronach Europy Zachodniej. Monarchia to też w oczywisty sposób forma dyktatury. Dyktatura może też oznaczać władzę grupy społecznej – klasy uprzywilejowanej(np.: arystokracji czy po rewolucji przemysłowej feudałów i klasy przemysłowców – to najbardziej wyraziste przykłady z dziejów). W czasach współczesnych mamy wiele przykładów funkcjonowania tego systemu rządów społecznych. Wydawać by się mogło że kresem dla dyktatur wszelkiego rodzaju będą narodziny komunizmu albo jego łagodniejszej formy – socjalizmu. Tak się jednak nie stało, mało tego, okazało się, że te ustroje społeczne bardzo szybko mają tendencję do przekształcania się formy dyktatury o charakterze socjalistycznym, gdzie uprzywilejowana grupa decydentów pod idealistycznymi hasłami równości społecznej i sprawiedliwości narzuca swoją wolę masom pracującym w istocie wykorzystując ich trud i okradając je bezlitośnie. Ta dyktatura nazywana dyktaturą ciemniaków, często spotykana w krajach socjalistycznych nazwę swą brała stąd iż grupa decydentów nie pochodziła z wyższych, dobrze wykształconych warstw społeczeństwa a raczej charakteryzowała jej przedstawicieli większa niż przeciętnie bezwzględność i brak skrupułów (vide: Beria, czy Chruszczow walący butem w mównicę, Gomułka dukający ideowe przemówienia o tępieniu wrogów ustroju ), cynizm i gotowość do kłamstwa celem zmanipulowania łatwowiernej części społeczeństwa pragnącej swojej reprezentacji w sferach rządzących. Ostatnie relikty takiej formy dyktatury mamy jeszcze zachowane na Kubie i w bardzo radykalnej formie w Korei Północnej. W różnych ewoluujących w stronę demokratyczną odmianach w krajach byłego Związku Radzieckiego z Rosją włącznie. Część dyktatur miała i ma charakter nacjonalistyczny, ksenofobiczny lub religijny. Tę ostatnią formę dyktatury często obecnie spotyka się w krajach arabskich, gdzie islam jest ideowym rdzeniem wokół którego organizuje się całe państwo. Generalnie, tak czy siak, dyktator potrzebuje dla swego istnienia swoistego glejtu. Formy usprawiedliwienia czyli podstawy moralnej dającej mu prawo np. do łamania praw jednostki. Gwałt zadawany przez dyktatora jednostce musi mieć swoje uzasadnienie w celu nadrzędnym, albo dobru wyższego rzędu. I oczywiście do tego potrzeba jest dyktaturze ideologia. Hasła, które mają uzasadniać nie tylko jej potrzebę ale wręczę konieczność istnienia i oczywiście niekwestionowany pożytek z jej funkcjonowania w życiu społecznym. Użyteczne tu bywają najczęściej hasła populistyczne typu: „Chleb dla wszystkich”, nienawiści wspólnego wroga – nacjonalizm/faszyzm, siły wyższej/prawa wyższego rzędu – „Bóg tak chce”, a wola Boga jest święta – wszystkie dyktatury o podłożu religijnym ( dyktator jest wtedy pomazańcem bożym, takimi byli wszak wszyscy królowie i cesarze a także są nimi imamowie w krajach arabskich). Wszystkie dyktatury mają szczególnie silne oparcie w strachu i to strach jest kolejnym charakterystycznym elementem każdej dyktatury. Opierają się one bowiem na lęku przed karą boską, albo karą za łamanie porządku społecznego (np. w socjalizmie).

Emil Tokarczyk
Ciąg dalszy w kolejnym numerze miesięcznika AKSON

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *