Spotkania z diagnostyką – odcinek 26

Dzisiejszy odcinek jest dalszą kontynuacją cyklu pt. „ Być kobietą” i jest poświęcony Hormonom związanym z płcią.
Do hormonów tych należą LH, FSH, PRL, Estradiol, Progesteron i Testosteron.
Część z nich wydzielane są przez przysadkę mózgową, a część przez jajniki i jądra.
W tym odcinku omówię hormony wydzielane przez jajniki i łożysko – PROGESTERON.

W naukowych źródłach dotyczących progesteronu spotkamy się z informacją że jest on hormonem steroidowym ( czyli jego struktura przypomina cholesterol), wydzielanym przez komórki lutealne ciałka żółtego (głównie przez tzw. duże komórki oraz w mniejszym stopniu przez małe komórki lutealne). Ciałko żółte jest częścią komórki jajowej, która powstaje w jajniku a następnie wydostaje się z niego podczas owulacji. Podczas ciąży progesteron tworzy się w łożysku. W niewielkich ilościach powstaje również w korze nadnerczy i ośrodkowym układzie nerwowym.

Stężenie progesteronu jest różne w zależności od fazy cyklu miesięcznego. W I fazie zwanej folikularną ( czyli gdy poziom FSH wydzielanego przez przysadkę jest wysoki), stężenie progesteronu jest stosunkowo niskie. Natomiast szybko wzrasta po owulacji w tzw. fazie lutealnej, osiągając maksymalny poziom w 21 – 23 dniu cyklu. Jeżeli jego poziom jest zbyt niski w II fazie cyklu, może to świadczyć o braku owulacji.

GDY NIE DOCHODZI DO ZAPŁODNIENIA: stężenie progesteronu szybko opada do wartości wyjściowej
GDY DOCHODZI DO ZAPŁODNIENIA: stężenie progesteronu nie spada, zaczyna powoli rosnąć.
Szybki sposób zmiany stężeń Progesteronu w surowicy krwi powoduje że jego pomiar jest wygodną i precyzyjną metodą potwierdzenia owulacji, lub jej braku wystąpienia.
Oznaczanie poziomu progesteronu wykorzystywane jest w diagnostyce zaburzeń hormonalnych, niepłodności, wyznaczenia dnia owulacji, , metodach in vitro, w diagnozowaniu ciąży pozamacicznej i zagrażających poronień oraz w przypadku plamień i krwawień z macicy u kobiet ciężarnych. Zbyt niski poziom progesteronu u kobiety ciężarnej zagraża ciąży, z tego też powodu lekarz ginekolog- położnik opiekujący się przyszłą mamą przepisuje jej progesteron w formie tabletek, zastrzyków itp. Aby nie dopuścić do poronienia.

Rola Progesteronu w czasie ciąży:
Potocznie mówi się że progesteron jest hormonem podtrzymującym ciążę. Stwierdzenie to wynika z faktu że jest on hormonem niezbędnym do utrzymania ciąży przez cały jej okres.

1. hamuje syntezę receptorów oksytocyny przez co zmniejsza wrażliwość macicy na oksytocynę – jest to tzw. blok progesteronowy. Oksytocyna jest hormonem odpowiadającym za skurcze macicy, ma to znaczenie w czasie porodu.
2. hamuje poród, znosi samoistną czynność skurczową ciężarnej macicy,
3. hamuje odpowiedź immunologiczną matki na antygeny płodu – czyli nie pozwala aby układ immunologiczny matki zaczął traktować płód jako ciało obce. Taka sytuacja jest możliwa ponieważ płód jest zbudowany w 50% w komórek matki a w 50% z komórek ojca – które są antygenowo obce.
4. jest substratem do produkcji własnych hormonów sterydowych płodu.
5. pobudza błonę śluzową jajowodów i macicy do wydzielania substancji odżywczych,
6. przygotowuje gruczoł sutkowy do laktacji,
7. zatrzymuje wodę –co wywołuje obrzęki u ciężarnej
8. rozszerza żyły u ciężarnej, powoduje to wolniejszy przepływ krwi i może sprzyjać obrzękom i powstawaniu żylaków
9. wywołuje przebarwienia skóry (ostuda).
10. wywołuje niewielkie podwyższenie temperatury ciała – wykorzystywane min. w naturalnych metodach określania owulacji
11. Spadek poziomu progesteronu po porodzie może spowodować wahania nastroju, zwane depresją poporodową.
12.
17 – Hydroksy Progesteron
W diagnostyce laboratoryjnej spotykamy się również z oznaczaniem 17-hudroksy progesteronu.
Jest to hormon którego synteza odbywa się w korze nadnerczy. Powstaje z progesteronu i jest substratem do produkcji niektórych hormonów sterydowych, takich jak kortyzol czy androstendion. Niewielkie jego ilości są produkowane również w gonadach (w ciałku żółtym w jajniku) oraz w łożysku.

U osób zdrowych stężenie 17 hydroksy progesteronu jest niskie, ponieważ poprzez enzym 21-hydrolazę jest on przekształcany w hormony sterydowe. Niedobów hydrolazy powoduje nagromadzenie się dużych ilości 17-OH Progesteronu, który zaczyna być wtedy przekształcany w androgeny – czyli głównie w testosteron. Efektem tego jest wirylizacja u obu płci: u kobiet pojawia się owłosienie typu męskiego, zmiana budowy ciała, zaburzenia owulacji itp. Niedobory enzymów są dziedziczne. Ich skutkiem jest wrodzony przerost (hiperplazja) nadnerczy – zespół nadnerczowo-płciowy (ang. congenital adrenal hyperplasia, CAH).

Kiedy oznacza się poziom 17 hydroksy progesteronu? – oznaczanie jest rutynowym badaniem przesiewowym u noworodków w przypadku niewyraźnie wykształconych genitaliów ( lub pojawienia się genitaliów męskich i żeńskich), u kobiet w przypadku hirsutyzmu i wirylizacji, a u chłopców w przypadku przedwczesnego rozwoju płciowego. Jest wykorzystywany w diagnostyce i monitorowaniu wrodzonego przerostu nadnerczy z niedoborem 21-hydroksylazy (CAH), w ocenie skuteczności terapii zastępczej kortyzolem u chorych na CAH W różnicowaniu hirsutyzmu, bezpłodności i żeńskiego pseudo hermafrodytyzmu.

26

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *