• Zapraszamy

Aleksander Wat

Aleksander Wat ( ur. 1 maja 1900 roku w Warszawie, zm. 29 lipca 1967 roku w Antony) pisarz i poeta, współtwórca polskiego futuryzmu.

Aleksander pochodził z rodziny żydowskiej, jego ojcem był Michał Mendel Chwat, a matką Rozalia z domu Kronsilber, siostrą zaś,Seweryna Broniszówna, która była znaną aktorką teatralną w Dwudziestoleciu Międzywojennym. Młody poeta często przedstawiał się jako Aleksander Chwat, przyjmując nazwisko po ojcu. W 1918 roku Wat zdał maturę w Gimnazjum Rocha Kowalskiego w Warszawie, a następnie podjął studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie znajdował się pod dużym wpływem Tadeusza Kotarbińskiego, aż do 1926 roku. W 1918 roku w Warszawie, Wat założył z Anatolem Sternem grupę futurystyczną, organizując ekscentryczne wieczory literackie i biorąc udział w awangardowych wydawnictwach. Był jednym z czołowych przedstawicieli polskiego futuryzmu, który deklarował „uwolnienie słów”.W okresie futurystycznym Aleksander napisał kilkanaście utworów poetyckich, ogłoszonych w czasopismach, lecz najbardziej zaskakujący i prowokujący był poemat prozą pt. „Ja z jednej strony i Ja z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka”. Powstał on w pięciu transach przy 40 stopniowej gorączce pisarza w 1919 roku, lecz wydany został z datą 1920 roku. W czasie wojny polsko-bolszewickiej wstąpił ochotniczo do wojska, pomimo swoich pacyfistycznych poglądów. Jednak nie brał udziału w walkach. Poeta wstąpił do Związku Literatów Polskich w 1924 roku, natomiast w 1926 roku przebywał w Paryżu. Tego samego roku ukazuje się jego opowiadanie „Żyd Wieczny Tułacz”, a także zbiór opowiadań „Bezrobotny Lucyfer”. W tamtym czasie Aleksander nawiązał znajomość z Andrzejem Stawarem, która zapoczątkowała okres fascynacji Marksizmem w życiu poety. W połowie lat dwudziestych futuryzm jako zjawisko artystyczne stracił moc i Wat skierował swe zainteresowania ku innym kwestiom. Pisarz zajął się tłumaczeniami z literatury francuskiej, niemieckiej i rosyjskiej, przełożył między innymi Fiodora Dostojewskiego. 27 stycznia 1927 roku, Aleksander Wat, ożenił się z Pauliną Lew, polską pisarką i tłumaczką. W 1929 roku został redaktorem Miesięcznika Literackiego, gdzie nawiązał współpracę z innymi komunizującymi intelektualistami m.in. Władysławem Broniewskim czy Brunonem Jasieńskim. Wszystko to trwało do 1931 roku, kiedy pismo zostało zostało rozwiązane, a Aleksandra Wata aresztowano. Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Lwowa. W styczniu 1940 roku, wraz z grupą polskich pisarzy został aresztowany przez NKWD. Początkowy więziony we Lwowie, Kijowie i Łubiance, a następnie zesłano go w głąb Rosji. W 1941 roku na mocy amnestii został zwolniony z więzienia, po czym odnalazł swoją żonę i syna w Ałma-Acie, gdzie został otoczony opieką polskiej ambasady. W 1946 roku wrócił do Polski, gdzie do roku 1948 pracował jako redaktor naczelny Państwowego Instytutu Wydawniczego. Publikował w „Kuźnicy”, „Odrodzeniu” i „Twórczości. W okresie stalinowskim zaprzestał aktywnej działalności literackiej. W 1953 roku zapadł na ciężką chorobę tak zwany, zespół opuszkowy Wallenberga, który leczył w Szwecji i Francji. Pomimo choroby poeta przerywa milczenie i wydaje swój tom zatytułowany „Wiersze”. Dzieło spotyka się z ogromnym zainteresowaniem czytelników i krytyków, które przyniosło autorowi nagrodę „Nowej Kultury”. Kolejny tom wierszy wydał już na zachodzie, gdzie przez kilkanaście miesięcy pracował we Włoszech, następnie w latach 1961-1963 przebywał we Francji. W 1964 roku objął posadę asystenta w Center for Slavic and East European Studien na Uniwersytecie Berkeley, gdzie udzielił serii biograficznych wywiadów Czesławowi Miłoszowi. Rok później wrócił do Francji, gdzie 29 stycznia 1967 roku, z powodu choroby i przedawkowania leków przeciwbólowych popełnił samobójstwo. Został pochowany na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency.

Olga Kaszuba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Poniżej obszaru tresci